The making of an epidemic

Hoe het begon...

Zoals bekend werd ons in 1984 opgelegd dat aids werd veroorzaakt door het hiv-virus. Deze redenering ging er – tot aan de zogeheten ‘levensreddende medicatie’ - van uit dat iemand die op het ene moment nog gezond was, door ‘onveilig contact’ op het volgende moment reddeloos verloren was. Er werd gedaan alsof de eerste slachtoffers geen belaste voorgeschiedenis hadden die de verklaring kon leveren. In haar boek When Aids Began. San Francisco and the Making of an Epidemic (2004) gaat Michelle Cochrane in op het ontstaan van de aidsepidemie in San Francisco. Door bestudering van medische dossiers – voor zover beschikbaar - van de mensen met aids in deze stad geeft zij inzicht in hun voorgeschiedenis.

Over een van de eerste officiële aidsslachtoffers in deze stad, in 1980, werd door de gezondheidsautoriteiten vastgelegd dat deze regelmatig in (seks)sauna’s kwam en een verzwakte conditie had. Door het eerste werd de link gelegd naar het vooringenomen idee dat aids te maken moest hebben met seksuele overdracht. Het tweede werd niet verklaard. Van deze persoon achterhaalde de auteur echter ook dat hij in slechte sociale omstandigheden verkeerde (dakloos en meestal werkloos), leed aan het syndroom van Marfan (een aangeboren en erfelijke afwijking van het bindweefsel), een gebruiker was van ecstacy en van intraveneus toegediende amfetamine. Toen al redeneerde met alles weg dat niet paste in het aankomende dictaat van de virologen.

Het boek beschrijft veel van deze gevallen, waaruit kortweg blijkt dat niemand ‘zomaar’ aids kreeg. Het Centers for Disease Control and Prevention (CDC) bracht op 5 juni 1981 een rapport uit waarin verslag werd gedaan van de lotgevallen van enkele ernstig zieke, homoseksuele patiënten die de geschiedenis in zouden gaan als de eerste vijf aidsslachtoffers. Volgens het idee dat zij ziek moesten zijn geworden door seksuele overdracht – wat er precies werd overgedragen, had men toen nog niet uitgevonden – werden zij in het rapport aangeduid als previously healthy homosexuals. En dat werd beweerd van vijf mensen met de volgende kenmerken:

• Alle vijf waren poppers-gebruikers
• Vier van de vijf waren geïnfecteerd met hepatitis B
• Een van de vijf was intraveneus drugsgebruiker
• Een van de vijf had de ziekte van Hodgkin (kanker) gehad en was daarvoor bestraald

Ja, zij werden previously healthy genoemd! Het beeld van de jaren daarna is weinig anders. Cochrane bekeek de gegevens van 982 personen uit San Francisco in de periode 1981-1985. Ongeveer 96 procent van hen was homoseksueel, want dat virus omzeilde natuurlijk keurig de rest van de bevolking. Van de beschrijvingen krijg je bepaald niet het beeld van gezonde mensen.

Onder de belastende leefstijlfactoren behoorde ook intraveneus drugsgebruik, dat meestal alleen in verband wordt gebracht met de op één na grootste risicogroep die daar naar genoemd is. Maar het gold ook voor 13 procent (!) van de homo’s met aids in deze periode in San Francisco.
Het ziek worden is overduidelijk te verklaren door leefstijlfactoren (en bij enkelingen door bij geboorte of toevallig verworven ziektes). Later zou de medicatie de rest doen. Maar de boodschap van het aids-establishment blijft: woon jezelf uit zoals je wilt – als je maar een condoom bij je draagt.

Voor het alternatieve verhaal over aids: Andere Kijk