In memoriam Fries de Vries

(1931-2008)

Op het moment van dit schrijven al enige tijd geleden, blijft het aangewezen enkele woorden te wijden aan het overlijden van een markante man met de naam Fries de Vries. Hij was een politiek activist die zich jarenlang roerde – onder meer als gemeenteraadslid in Hilversum en Amsterdam – in de Pacifistisch Socialistische Partij (PSP). Aan de ideeën van deze partij bleef hij zijn leven lang trouw, ook toen deze eind jaren tachtig ter ziele ging. Hij raakte enkele jaren later betrokken bij de heroprichting ervan als PSP’92.

Fries was echter veel meer dan een man van partijpolitiek. Zo zette hij zich in voor vrijdenkersvereniging De Vrije Gedachte (DVG). Ooit had ik de eer door hem uitgenodigd te worden voor een radiovoordracht voor DVG. Schuchter als ik was voor een dergelijk optreden, wist hij me zo op mijn gemak te stellen dat het er een stuk minder beroerd uitkwam dan ik van tevoren vreesde. Onder andere om deze reden zei ik ook ja op zijn verzoek om op een bijeenkomst van de heropgerichte PSP in debat te gaan met Fred van der Spek, een nauwe geestverwant van ons beiden en jarenlang het gezicht van de 'oude' PSP. En Fries was dan degene die regelde en voorzat.

Maar het meest herinner ik me hem toch van de talloze briefwisselingen en vergaderingen bij hem thuis, waar we werkten aan een brochure met de titel Leve de Republiek!. Het was een speciale interesse van hem, getuige zijn jarenlange activiteiten voor het Nieuw Republikeins Genootschap (NRG). Er was altijd een gastvrij onthaal, wat besproken werd was serieus maar humor ontbrak nooit.

Dit zal wel herkenbaar zijn voor degenen die hem meemaakten bij een andere activiteit. Fries publiceerde vaak gedichten en droeg ze niet alleen voor in het café maar speelde ook, zoals ik van een insider vernam, een inspirerende rol op huiskamerbijeenkomsten waar poëten elkaar uit eigen werk voorlazen.

Minstens één ding is hier nog vergeten en dat is zijn eigenlijke beroep als leraar geschiedenis, hoewel aan zijn bloemrijke taal te merken was dat hij van oorsprong ook neerlandicus was. In zekere zin is Fries in het harnas gestorven, want blijkbaar kon hij de klas niet missen. Op zijn 77ste jaar was hij maandag 10 november op weg naar de school waar hij les gaf, maar kwam er door een hartstilstand nooit meer aan.

Woorden waren belangrijk voor hem en gelukkig staan er nog heel wat op schrift.

Bijvoorbeeld in zijn volgende gedicht uit De Vijf Jaargetijden (2005):

BIJNA NABIJ BIJNA
voor wie de zorg vliede

Er komt een tijd dat de zon verbleekt, de wind
Gaat liggen en de dagen worden afgeteld,
Het aloude evenwicht tot slot hersteld,
Het kind werd oud, de grijsaard wordt weer kind.

Ik weet geen begin, ik weet geen einde,
Hier te zijn was me een lief simpel ding,
Leven was een lentezucht, een stille rimpeling
In het koele meer, een diepe zucht van ver en heinde.

Ik heb geen berouw, ik heb geen schuld,
Liefde – zoet is het minnen – had een duurzaam geduld

Met mij, doch zo er geen plek is, hier ver vandaan,
Waar we elkaar ontmoeten en elkaar verstaan,

Breng mij naar de laatste plaats, achteraan in de rij,
Bescherm me, en nabij bijna, wees mij nabij, zeer nabij.